MỤC LỤC
Luật Xây Dựng 2025 Vừa Chuyển Toàn Bộ Trách Nhiệm Thẩm Định về Phía Chủ Đầu Tư
Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 vừa có hiệu lực. Và nó vừa đặt toàn bộ trách nhiệm thẩm định, phê duyệt thiết kế, dự toán lên vai Chủ đầu tư.
Dịch vụ thẩm tra thiết kế độc lập từ đây không còn là tùy chọn.
Không còn Sở, không còn Bộ đứng ra “chia lửa”. Chủ đầu tư phê duyệt hồ sơ kỹ thuật sai thì chính Chủ đầu tư bồi thường. Lựa chọn đơn vị thẩm tra không đủ năng lực thì chính Chủ đầu tư chịu trách nhiệm trước pháp luật. Không có văn bản Nhà nước “cover” phía sau nữa.
Với các công trình ảnh hưởng lớn đến an toàn cộng đồng, công trình quy mô lớn, công trình thuộc diện thẩm định PCCC, Điều 29.3 quy định rõ: bắt buộc phải có Báo cáo kết quả thẩm tra thiết kế độc lập. Đây là điều kiện pháp lý tiên quyết để Chủ đầu tư được phê duyệt thiết kế và dự toán.
Câu hỏi đặt ra rất thực tế: nếu công trình xảy ra sự cố, ai chịu trách nhiệm? Nếu dự toán sai lệch bị cơ quan kiểm toán bóc ra, ai đứng ra giải trình? Câu trả lời là Chủ đầu tư, trừ khi có Báo cáo thẩm tra độc lập từ một pháp nhân đủ năng lực đứng ra bảo chứng kỹ thuật.
Thẩm Tra Thiết Kế Độc Lập Đúng Nghĩa: Không Phải “Đọc Hồ Sơ Rồi Ký”
Tư vấn thẩm tra (TVTTr) chuyên nghiệp thực hiện kiểm tra toàn diện và độc lập 3 tầng: an toàn kết cấu, tuân thủ quy chuẩn kỹ thuật, và xác minh dự toán chi phí. Kết quả là Báo cáo kết quả thẩm tra đúng nghĩa: cơ sở pháp lý để Chủ đầu tư tự tin phê duyệt, đủ trọng lượng đứng vững trước mọi cuộc hậu kiểm, thanh tra của cơ quan nhà nước theo Điều 91 Luật Xây dựng 2025.
TVTTr đủ năng lực chỉ phát hành Báo cáo thẩm tra khi toàn bộ nội dung kỹ thuật đã được kiểm chứng đầy đủ. Không phát hành kết luận “có điều kiện” theo áp lực tiến độ khi còn tồn đọng sai sót chưa được xử lý.
Cơ Sở Pháp Lý: Luật Xây Dựng 2025 Quy Định Rõ Trách Nhiệm Của Từng Bên
Dịch vụ thẩm tra độc lập dưới Luật Xây dựng 2025 có nền tảng pháp lý cụ thể, không phải chủ trương chung chung:
Điều 29.3 quy định công trình thuộc diện Điều 26.5 bắt buộc phải được tổ chức tư vấn thẩm tra độc lập kiểm chứng trước khi Chủ đầu tư phê duyệt thiết kế và dự toán.
Điều 36.1 trao cho TVTTr quyền yêu cầu đầy đủ tài liệu tính toán, bản vẽ, thuyết minh kết cấu, và quyền bảo lưu kết quả thẩm tra khi bị can thiệp sai.
Điều 36.2.d quy định trách nhiệm bồi thường thiệt hại của TVTTr khi kết luận không chính xác — cơ chế buộc TVTThẩm tra phải chịu trách nhiệm đến cùng với kết quả phát hành.
Điều 88.1 và Điều 90 duy trì yêu cầu Chứng chỉ hành nghề đúng hạng (Hạng I, II, III) đối với cá nhân ký Báo cáo thẩm tra thiết kế và thẩm tra dự toán.
Nói cách khác, luật vừa tạo ra nhu cầu, vừa thiết lập tiêu chuẩn, và vừa ràng buộc trách nhiệm pháp lý của TVTTr. Chủ đầu tư lựa chọn đúng đơn vị thẩm tra sẽ được bảo vệ. Chủ đầu tư lựa chọn sai sẽ không có gì để “đỡ đòn” khi sự cố xảy ra.
Dịch Vụ Thẩm Tra Theo Đúng Yêu Cầu Luật Xây Dựng 2025
TVTThẩm tra cung cấp dịch vụ theo đúng yêu cầu của Luật Xây dựng 2025, bao gồm 3 hạng mục cốt lõi:
- Kiểm tra toàn diện : Tư vấn phải thực hiện kiểm tra, rà soát chi tiết 100% các cấu kiện chịu lực chính, các hệ thống kỹ thuật trọng yếu và toàn bộ các danh mục chi phí dự toán. Không áp dụng phương pháp kiểm tra xác suất hay lấy mẫu đại diện, trừ khi có sự thỏa thuận bằng văn bản của CĐT hoặc ghi trong Hợp đồng thẩm tra.
- Thẩm tra thiết kế PCCC: phối hợp với hồ sơ thẩm duyệt theo Điều 26.5.b.
- Độc lập và Khách quan: Tư vấn cam kết độc lập hoàn toàn với Nhà thầu Thiết kế của Dự án. Mọi ý kiến đánh giá phải dựa trên cơ sở khoa học kỹ thuật, số liệu tính toán kiểm tra độc lập và quy định pháp luật.
- Chuyển dịch rủi ro : Ý kiến kết luận và chữ ký đóng dấu của Tư vấn trên Báo cáo kết quả thẩm tra là cam kết kỹ thuật pháp lý vững chắc. Tư vấn chịu trách nhiệm liên đới và đền bù thiệt hại đối với bất kỳ lỗi tính toán sai, bỏ sót khối lượng hoặc kết luận thẩm tra không chính xác gây thiệt hại cho CĐT.
Toàn bộ Báo cáo kết quả thẩm tra được kiểm duyệt qua quy trình kiểm soát chéo nội bộ trước khi phát hành. Cá nhân ký Báo cáo phải có Chứng chỉ hành nghề đúng hạng theo quy định. Hợp đồng thẩm tra được soạn thảo minh bạch về phạm vi, thời hạn và cơ chế trách nhiệm pháp lý của cả hai bên.
Khuyến Cáo Theo Từng Nhóm Đối Tượng
Chủ đầu tư đang triển khai dự án thuộc diện Điều 26.5: nên tiến hành lựa chọn đơn vị thẩm tra thiết kế độc lập ngay từ giai đoạn lập kế hoạch thẩm định, không chờ đến khi hồ sơ thiết kế hoàn thành. Thời gian thẩm tra, số vòng giải trình, và khả năng điều chỉnh thiết kế trước khi phê duyệt đều phụ thuộc vào việc TVTThẩm tra có đủ thời gian làm việc với hồ sơ hay không.
Đơn vị tư vấn thiết kế đang phối hợp với Chủ đầu tư: nên chủ động chuẩn bị đầy đủ hồ sơ tính toán kết cấu, thuyết minh giải pháp kỹ thuật và bản tính dự toán theo từng hạng mục ngay khi nộp hồ sơ thẩm tra. Theo Điều 36.1, TVTThẩm tra có quyền yêu cầu bổ sung tài liệu không giới hạn, và mỗi lần bổ sung đều kéo dài thời gian thẩm tra.
Tổ chức muốn cung cấp dịch vụ thẩm tra độc lập: điều kiện tiên quyết là đảm bảo 100% kỹ sư ký Báo cáo thẩm tra có Chứng chỉ hành nghề đúng chuyên ngành và đúng hạng công trình theo Điều 88.1, Điều 90. Báo cáo thẩm tra ký bởi cá nhân không đủ điều kiện năng lực sẽ không có giá trị pháp lý, đồng thời đặt cả tổ chức và cá nhân vào rủi ro trách nhiệm hành chính và dân sự.
Muốn tìm hiểu thêm về quy trình thẩm tra thiết kế và dự toán theo Luật Xây dựng 2025? Để lại câu hỏi trong phần bình luận.
